คุ้มครองเด็กจากโซเชียลมีเดีย : บทเรียนจากวอชิงตันถึงไทย

เมื่อรัฐเริ่มทวงคืนอำนาจจากอัลกอริทึม

บทเรียนจากวอชิงตัน ถึงคำถามใหญ่ของสังคมไทยเรื่อง คุ้มครองเด็กจากโซเชียลมีเดีย

ในโลกที่เด็กอายุยังไม่ถึงสิบขวบ
สามารถเลื่อนฟีดได้เร็วกว่าอ่านหนังสือ
และรู้จักคำว่า ไวรัล ก่อนคำว่า วิเคราะห์

คำถามสำคัญจึงไม่ใช่

“เด็กติดโซเชียลหรือไม่?”

แต่คือ

“ใครออกแบบระบบที่ทำให้เด็ก ‘ต้อง’ ติด?”

และนี่คือเหตุผลที่สภานิติบัญญัติรัฐวอชิงตันของสหรัฐฯ
กลับมารื้อฟื้นกฎหมายคุ้มครองเด็กจากโซเชียลมีเดีย อีกครั้ง
ภายใต้การพิจารณาของ Washington State Legislature

โซเชียลมีเดียไม่ใช่พื้นที่เป็นกลาง

แต่มันคือ “เครื่องจักรเศรษฐกิจความสนใจ”

ข้อเสนอของรัฐวอชิงตันไม่ได้เริ่มจากการโทษเด็กหรือผู้ปกครอง
แต่เริ่มจากการตั้งคำถามกับ โครงสร้างของแพลตฟอร์ม

ข้อมูลที่ถูกหยิบมาอธิบายในสภา สะท้อนชัดว่า

เยาวชนจำนวนมากใช้อินเทอร์เน็ตในลักษณะ ควบคุมตัวเองไม่ได้
การนอนไม่พอ ความเครียด วิตกกังวล และภาวะซึมเศร้า เพิ่มขึ้นพร้อมชั่วโมงหน้าจอ
ฟีดไม่รู้จบ ระบบแจ้งเตือน และอัลกอริทึมคัดเลือกเนื้อหา ถูกออกแบบมาเพื่อ ยืดเวลาใช้งานให้นานที่สุด

ในเชิงทฤษฎีการสื่อสาร นี่คือโลกของ
Attention Economy
เศรษฐกิจที่ไม่ได้แข่งขันกันขายสินค้า
แต่แข่งขันกันแย่ง ความสนใจ ของมนุษย์

และปัญหาคือ…
เด็กไม่ใช่ผู้เล่นที่มีอำนาจต่อรองในระบบนี้

กฎหมายนี้ “ห้าม” หรือ “ป้องกัน”?

สาระของกฎหมายที่กำลังถูกพิจารณา
ไม่ใช่การแบนโซเชียลมีเดีย
แต่คือการ ออกแบบรั้วความปลอดภัย

แนวคิดหลักของข้อเสนอ เช่น

จำกัดฟีเจอร์ที่มีลักษณะเสพติดสูง สำหรับผู้ใช้อายุต่ำกว่าที่กำหนด
บังคับใช้ระบบยืนยันอายุอย่างจริงจัง
ห้ามใช้ข้อมูลของเยาวชนเพื่อการโฆษณาแบบเจาะจง
กำหนดให้แพลตฟอร์มต้องคำนึงถึง สุขภาวะ ของเด็กเป็นหลัก

ภาษาทางรัฐศาสตร์เรียกสิ่งนี้ว่า
การเปลี่ยนบทบาทรัฐ จาก “ปล่อยเสรี” เป็น “รัฐผู้คุ้มครอง”

รัฐไม่ใช่ศัตรูเสรีภาพ แต่คือผู้ปรับสมดุลอำนาจ

ฝ่ายคัดค้านมักตั้งคำถามว่า

“นี่คือการละเมิดเสรีภาพหรือไม่?”

แต่ในมุมมองเชิงโครงสร้าง
เสรีภาพที่ไม่มีการกำกับ
มักเป็นเสรีภาพของ ผู้ที่มีอำนาจมากกว่า

แพลตฟอร์มมีทีมวิศวกร นักจิตวิทยา และข้อมูลมหาศาล
ขณะที่เด็กมีเพียงนิ้วโป้งกับสมาธิที่ยังพัฒนาไม่เต็มที่

เมื่อรัฐเข้ามา
จึงไม่ใช่การปิดปาก
แต่คือการ ปรับสมดุลอำนาจในการสื่อสาร

แล้วสังคมไทยอยู่ตรงไหนของเรื่องนี้?

ถ้ามองกลับมาที่ประเทศไทย
เรามีภาพคุ้นตาเหล่านี้อยู่เต็มไปหมด

เด็กเล็กใช้แท็บเล็ตเป็น “พี่เลี้ยงดิจิทัล”
ห้องเรียนแข่งขันกับ TikTok และ YouTube Shorts
ผู้ใหญ่จำนวนไม่น้อยใช้คำว่า “เด็กรุ่นใหม่สมาธิสั้น”
โดยไม่เคยมองว่า สภาพแวดล้อมการสื่อสารถูกออกแบบมาอย่างไร

คำถามคือ