จุดเริ่มต้นของโฆษณายุคใหม่: เมื่อ AI เริ่มขายของให้เรา

ลองจินตนาการแบบนี้ครับ

คุณเข้าไปถาม AI ว่า

“ควรซื้อรองเท้าวิ่งยี่ห้อไหนดี”

AI ตอบอย่างสุภาพ

ให้ข้อมูลครบ

มีเหตุผล

มีการเปรียบเทียบสินค้า

แต่คำถามสำคัญคือ

คำตอบนั้นเกิดจากความรู้จริง ๆ

หรือมีใครจ่ายเงินให้คำตอบนั้นปรากฏขึ้น

นี่ไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป

เพราะตอนนี้ ChatGPT เริ่มมีโฆษณาแล้ว

จุดเริ่มต้นเล็ก ๆ ของโลกโฆษณาใน AI

OpenAI เริ่มทดลองแสดงโฆษณาใน ChatGPT โดยเฉพาะกับผู้ใช้เวอร์ชันฟรี

ลักษณะโฆษณาไม่ได้ต่างจากที่เราเห็นใน Facebook หรือ X มากนัก

มันมาในรูปแบบ

กล่อง “Sponsored”

ที่แนะนำสินค้า ซึ่งระบบคิดว่า “เกี่ยวข้องกับบทสนทนา”

ผู้ใช้บางคนถึงกับบ่นใน Reddit ว่า

“ลาก่อน ChatGPT… แม้จะสนุก แต่ดูเหมือนความสุขจะจบลงแล้ว”

เพราะสำหรับหลายคน

ChatGPT คือพื้นที่ดิจิทัลที่ยังไม่ถูกโฆษณาครอบงำ

แต่ในโลกธุรกิจ

พื้นที่ที่ไม่มีโฆษณา

คือพื้นที่ที่นักโฆษณาอยากเข้าไปมากที่สุด

ถ้าคุณไม่ได้จ่ายเงิน…คุณคือสินค้า

ประโยคนี้อาจฟังดูแรง

แต่ในโลกสื่อ มันคือความจริงมานานกว่า 200 ปี

หนังสือพิมพ์ยุคแรกขายต่ำกว่าต้นทุน เพราะโฆษณาจ่ายเงินให้

Google ฟรี

Instagram ฟรี

TikTok ฟรี

ทั้งหมดอยู่ได้เพราะ โฆษณา

AI ก็ไม่ต่างกัน

แต่ปัญหาคือ

AI มีพลังมากกว่าสื่อทุกยุคที่ผ่านมา

AI ไม่ได้รู้แค่ว่าคุณคลิกอะไร

แต่มันรู้ว่าคุณ “คิดอะไร”

โซเชียลมีเดียรู้ว่า

• คุณกดไลก์อะไร
• คุณดูวิดีโออะไร

แต่ AI รู้มากกว่านั้น

มันรู้ว่า

• คุณกำลังคิดอะไร
• คุณกังวลเรื่องอะไร
• คุณต้องการคำแนะนำเรื่องอะไร
• คุณกำลังตัดสินใจเรื่องอะไรในชีวิต

บางคนใช้ AI

เป็นเพื่อน

เป็นนักบำบัด

เป็นที่ปรึกษาชีวิต

หรือแม้แต่ผู้ช่วยเลี้ยงลูก

ลองคิดดูครับว่า

ข้อมูลระดับนี้มีค่ากับนักโฆษณาแค่ไหน

Agenda Setting: เมื่อ AI เริ่มกำหนด “สิ่งที่เราคิด”

ในทฤษฎีการสื่อสารทางการเมือง

มีแนวคิดสำคัญชื่อว่า

Agenda Setting

แนวคิดนี้บอกว่า

สื่อไม่ได้บอกเราว่าควรคิดอะไร

แต่สื่อบอกเราว่า “ควรคิดเรื่องอะไร”

ถ้าสื่อพูดเรื่องหนึ่งซ้ำ ๆ

คนทั้งสังคมก็จะเริ่มคิดว่า

เรื่องนั้นสำคัญ

แต่ในยุค AI

Agenda Setting อาจเปลี่ยนรูปไป

จากเดิมที่สื่อพูดกับคนจำนวนมาก

กลายเป็น

AI พูดกับคุณคนเดียว

และปรับคำตอบให้เหมาะกับคุณโดยเฉพาะ

นี่คือ Personalized Agenda Setting

ที่ทรงพลังยิ่งกว่าสื่อมวลชนแบบเดิมหลายเท่า

Propaganda Model: เมื่อเงินโฆษณากำหนดเนื้อหา

นักวิชาการอย่าง Noam Chomsky และ Edward Herman

เคยเสนอแนวคิดชื่อ

Propaganda Model

แนวคิดนี้บอกว่า

สื่อมวลชนจำนวนมาก

ไม่ได้เป็นอิสระจริง ๆ

เพราะพวกเขาพึ่งพา

รายได้จากโฆษณา

ดังนั้น

เนื้อหาที่ออกมา

จึงมักไม่ขัดกับผลประโยชน์ของผู้ลงโฆษณา

คำถามคือ

ถ้าโมเดลเดียวกันนี้เกิดกับ AI

จะเกิดอะไรขึ้น

เมื่อ AI ต้องเลือกระหว่าง

คำตอบที่ดีที่สุด

กับ

คำตอบที่ผู้ลงโฆษณาจ่ายเงิน

Algorithmic Power: อำนาจใหม่ของยุคดิจิทัล

ในโลกการเมืองดิจิทัล

นักวิชาการเริ่มพูดถึงคำว่า

Algorithmic Power

หรือ

อำนาจของอัลกอริทึม

มันคืออำนาจที่ไม่ได้มาจากรัฐบาล

ไม่ได้มาจากรัฐสภา

แต่มาจาก

ระบบคอมพิวเตอร์ที่กำหนดว่า

คุณจะเห็นอะไร

และไม่เห็นอะไร

โซเชียลมีเดียเคยมีอำนาจนี้

แต่ AI อาจมีมากกว่า

เพราะมันไม่ใช่แค่ “คัดเลือกเนื้อหา”

มันคือ

คนที่ตอบคำถามแทนคุณ

โลกโฆษณากำลังเปลี่ยน

อีกด้านหนึ่งของเรื่องนี้คือ

วงการโฆษณาเองก็กำลังปั่นป่วน

Google เริ่มใช้ AI สรุปคำตอบ

ทำให้ผู้ใช้ไม่ต้องคลิกลิงก์เว็บไซต์อีกต่อไป

สิ่งนี้เรียกว่า

Zero-Click Internet

ผลคือ

นักการตลาดเริ่มเปลี่ยนจาก

SEO (Search Engine Optimization)

ไปสู่

GEO หรือ Generative Engine Optimization

นั่นคือ

การทำให้แบรนด์ของตัวเอง

ไปปรากฏอยู่ในคำตอบของ AI

ChatGPT จึงกลายเป็นพื้นที่โฆษณาที่ทรงพลังมาก

จนมีรายงานว่า

ค่าโฆษณาอาจสูงระดับเดียวกับโฆษณาใน NFL

OpenAI บอกว่าโฆษณาจะไม่กระทบคำตอบ

OpenAI ยืนยันว่า

• โฆษณาจะไม่เปลี่ยนคำตอบของ AI
• โฆษณาจะถูกแยกอย่างชัดเจน
• ข้อมูลสนทนาจะไม่ถูกขายให้ผู้ลงโฆษณา

แต่คำถามคือ

เมื่อบริษัทต้องเผชิญการขาดทุนระดับ หลายหมื่นล้านดอลลาร์

หลักการเหล่านี้จะอยู่ได้นานแค่ไหน

บทเรียนจากโซเชียลมีเดีย

ถ้าย้อนกลับไป 15 ปี

Facebook เคยดูเหมือนพื้นที่ของเพื่อน

Instagram เคยเป็นแค่แอปแชร์รูป

TikTok เคยเป็นแพลตฟอร์มวิดีโอสนุก ๆ

วันนี้

พวกมันคือ

เครื่องจักรโฆษณาที่ทรงพลังที่สุดในโลก

และโฆษณาเหล่านั้น

มักกลมกลืนกับเนื้อหา

จนแยกแทบไม่ออก

มุมมองของอาจารย์บอม

คำถามสำคัญของเรื่องนี้

อาจไม่ใช่

“เราจะเห็นโฆษณาใน AI หรือไม่”

เพราะคำตอบคือ

เห็นแน่นอน

คำถามที่สำคัญกว่าคือ

ในอนาคต

เราจะยังแยกออกหรือไม่

ว่าอะไรคือ “คำตอบ”

และอะไรคือ “โฆษณา”

เพราะเมื่อถึงวันที่โฆษณาแนบเนียนจนมองไม่เห็น

อำนาจของมัน

จะไม่ใช่แค่การขายสินค้า

แต่คือ

การกำหนดวิธีคิดของผู้คน

และนั่นคือจุดที่

AI ไม่ได้เป็นแค่เทคโนโลยี

แต่มันกลายเป็น

ผู้เล่นสำคัญในสนามของอำนาจ การสื่อสาร และการเมืองของโลกดิจิทัล

#อาจารย์บอม

#อาจารย์บอมชวนคิด

#AIกับสังคม

#การสื่อสารทางการเมือง

#AlgorithmicPower

#AgendaSetting

#AIเศรษฐกิจดิจิทัล